En önemli 5 gelişme
- Türkiye’de satış baskısı ve risk primi yükseliyor. BIST 100 dün %2,38 gerileyerek yaklaşık 12.593 puandan kapandı. Türkiye’nin beş yıllık CDS’i 5 baz puan artışla 254 baz puana çıktı. İş Bankası bülteni, yerel fiyatlamada fon piyasasındaki gelişmelerin etkisini vurguluyor. İş Bankası — 29 Eylül
- Küresel finansman koşulları sıkılaşıyor. ABD 10 yıllık tahvil getirisi dün %5,27’yi aşarak 19 yılın en yüksek seviyelerine çıktı. Reuters’a göre eylül ayındaki artış yaklaşık 50 baz puan. Bu hareket şirketlerin döviz borçlanması ve hisse değerlemeleri üzerinde baskı yaratıyor. Reuters
- Fon piyasasına ilişkin yeni düzenleme mesajı geldi. Cumhurbaşkanı Erdoğan, dün akşam sermaye piyasalarının işleyişini güçlendirecek düzenlemelerin hızla uygulanacağını söyledi. Sorunun sistemik olmadığı değerlendirmesi hükümete ait; bu, piyasa riskinin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Bloomberg HT
- Ekonomik güven yükseldi. Bugün açıklanan eylül endeksi aylık %0,7 artışla 101,3 oldu; önceki değer 100,6’ydı. Güvenin iyimserlik eşiğinin üzerinde bulunması olumlu, fakat sektörler arasında ayrışma sürüyor. Bloomberg HT / TÜİK
- Hedef Holding, 28 Eylül vadeli yaklaşık 1,08 milyar TL’lik Borsa Para Piyasası borcunu ödeyemediğini bildirdi. Şirket, finansmana ve varlıklarına erişimdeki kısıtları gerekçe göstererek vade uzatımı için başvurduğunu açıkladı. Haber bugün 10.33’te yayımlandı. Bloomberg HT / KAP
Türkiye ekonomisi ve para politikası
TCMB politika faizi %37 seviyesinde. HSBC Portföy’ün 28 Eylül tarihli bülteni repo fonlaması ve likidite koşullarını ayrıca izliyor. Politika faizini, tahvil getirilerini ve şirketlerin fiilen karşılaştığı kredi maliyetlerini birbirinden ayırmak önemli: aynı oranı veya aynı riski ölçmüyorlar. HSBC Portföy — 28 Eylül
Tüketici güveni 91,9, mevsimsellikten arındırılmış reel kesim güveni 102,5; hizmet ve perakende göstergeleri sırasıyla 111,9 ve 111,3. İnşaat güveni ise 83’e geriledi. Genel iyileşme, her sektörde eşit güçte bir talep toparlanması anlamına gelmiyor. Bloomberg HT / TÜİK
Değerlendirme: Türkiye açısından temel ayrım, ekonomik beklentilerdeki iyileşmeyle finansal piyasalardaki nakit ve teminat baskısının aynı anda yaşanması. Güven artışının şirket tahsilatlarına ve finansmana erişime ne hızla yansıyacağı belirleyici olacak.
BIST, döviz, faiz ve CDS
Kapanışlar ve CDS İş Bankası’nın 29 Eylül bülteninden, gün içi fiyatlar Bloomberg HT ekranından alınmıştır. TCMB politika faizi için son erişilebilir HSBC bülteni esas alınmıştır. İş Bankası — 29 Eylül Bloomberg HT piyasa ekranı HSBC Portföy — 28 Eylül
Kaynak farkı: Bloomberg HT’nin erişilen faiz ekranında iki yıllık gösterge %40,33; banka bültenindeki önceki kapanış %40,46. Zaman ve fiyatlama referansı eşleşmediğinden bu fark kesin bir günlük düşüş olarak yorumlanmamıştır. Bloomberg HT piyasa ekranı İş Bankası — 29 Eylül
Kurun sınırlı hareketi, tahvil ve CDS tarafındaki baskının bulunmadığı anlamına gelmiyor. Şirketler açısından finansmana erişim ve borç yenileme koşulları günlük kur değişiminden daha önemli hâle gelebilir.
| Gösterge | Değer | Veri zamanı |
|---|---|---|
| BIST 100 | Yaklaşık 12.593 · -%2,38 | 28 Eylül kapanışı |
| BIST 100 | 12.529,42 · -%0,50 | 29 Eylül kontrol ekranı |
| USD/TRY | 49,0004 | 29 Eylül kontrol ekranı |
| EUR/TRY | 55,6614 | 29 Eylül kontrol ekranı |
| EUR/USD | 1,1352 | 29 Eylül kontrol ekranı |
| TCMB politika faizi | %37 | Son geçerli oran |
| Türkiye 2 yıllık tahvil | %40,46 | 28 Eylül kapanışı |
| Türkiye 10 yıllık tahvil | %35,61 | 28 Eylül kapanışı |
| Türkiye 5 yıllık CDS | 254 baz puan | 28 Eylül; banka bülteni |
Dünya piyasaları ve merkez bankaları
- Fed: Yönetim Kurulu Üyesi Lisa Cook, petrol ve yapay zekâ yatırımlarından kaynaklanan talebin enflasyon baskısını sürdürebileceğini belirtti. Yeni artırım konusunda kesin taahhüt vermedi; veriye bağlı yaklaşımı korudu. Haber akışında ekim artırımı için piyasa olasılığı yaklaşık %75 olarak aktarılıyor; bu bir karar değil, fiyatlama. Bloomberg HT
- ECB: Lagarde, yükselen uzun vadeli tahvil getirilerinin büyümeyi yavaşlatırken enflasyon baskısını sınırlayabileceğini söyledi. Avrupa’da enerji maliyeti ile zayıflayan talep arasındaki denge izleniyor. İş Bankası — 29 Eylül
- Asya: Japonya’da Nikkei %0,6, TOPIX %1,7 düşüşle kapandı. Avustralya Merkez Bankası politika faizini beklendiği gibi 25 baz puan artırarak %4,60’a çıkardı. Bloomberg HT piyasa ekranı
Altın, petrol ve emtialar
Tablo 29 Eylül yaklaşık 11.20 kontrol ekranını gösterir; varlıkların işlem zamanları farklı olabilir. Bloomberg HT piyasa ekranı
Petrolde ana konu ABD–İran görüşmelerindeki belirsizlik ve arz kesintileri. Sabahın erken saatlerinde Brent’in 107 dolar üzerinde görüldüğü kaynaklar bulunuyor; bu değerleri daha sonraki ekran fiyatıyla aynı zamana ait kabul etmemek gerekiyor. The Wall Street Journal
Şirketler açısından çıkarım: Ham petrolün günlük hareketi kadar dizel, navlun ve sigorta tekliflerinin değişimi de izlenmeli. Bu maliyetler petrol fiyatına aynı hızda tepki vermeyebilir.
| Varlık | Erişilen son ekran değeri |
|---|---|
| Brent petrol | 106,07 dolar |
| WTI petrol | 93,24 dolar |
| Ons altın | 4.142,71 dolar |
| Gram altın | 6.526,31 TL |
| Gümüş | 60,82 dolar/ons |
Günün ekonomik veri takvimi
ABD ve Çin beklentileri HSBC Portföy’ün 28 Eylül bültenine dayanıyor; açıklanmış sonuç değildir. Türkiye güven verisi ise bugün gerçekleşmiştir. HSBC Portföy — 28 Eylül Bloomberg HT / TÜİK
| TSİ | Veri | Beklenti | Gerçekleşen / önceki |
|---|---|---|---|
| 10.00 | Türkiye ekonomik güven, eylül | — | 101,3 gerçekleşti; önceki 100,6 |
| 17.00 | ABD Conference Board tüketici güveni | 89,1 | Önceki 89,4 |
| 17.00 | ABD JOLTS açık iş sayısı, ağustos | 7,225 milyon | Önceki 7,271 milyon |
| Yarın 04.30 | Çin resmî imalat PMI | 50,1 | Önceki 49,8 |
Şirketler ve finans yöneticileri açısından etkiler
- Likidite: Bilanço üzerindeki varlıklarla bugün kullanılabilir nakit ayrı izlenmeli. Bloke, teminat ve fon ödeme vadeleri nakit planını değiştirebilir.
- Finansman: Borç yenileme maliyeti; referans faiz, şirket risk primi ve teminat koşulları birlikte değerlendirilerek hesaplanmalı.
- Kur: Euro gelirleriyle dolar cinsi enerji ve hammadde giderleri bulunan şirketlerde EUR/USD ayrıca önem taşıyor.
- Talep: Güven endekslerindeki iyileşme, satış hacmi kadar tahsilat süresi ve sipariş iptalleriyle de karşılaştırılmalı.
- Enerji: Petrol, ürün primi, navlun ve sigorta için ayrı varsayımlar kullanılması bütçe sapmalarını daha görünür kılar.
Bugün izlenecek üç risk/fırsat
Bu özet genel bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir.
- Fon ve şirket ödemeleri: Ödemelerin normalleşmesi piyasa güvenini destekleyebilir; yeni gecikmeler nakit tutma eğilimini artırabilir.
- ABD işgücü verisi: Beklentiden güçlü JOLTS, faiz baskısını artırabilir. Ilımlı sonuç tahvil piyasasına rahatlama sağlayabilir.
- Petrol ve diplomasi: Somut arz normalleşmesi Türkiye’nin maliyet görünümü için fırsat; görüşmelerin sonuçsuz kalması ters risk.